Koçluk Mesleğinde Önemli Bir Adım: MESLEKİ YETERLİLİK

 

Koçluk Mesleğinde Önemli BirAdım: MESLEKİ YETERLİLİK

 

Koçluğun bir meslek olarakkabulü ve bunun Resmi Gazetede yayınlanmasının (29.06.2013) ardından çok önemli bir gelişme de“Mesleki Yeterlilik” kriterlerinin belirlenmesi ve MYK (MerkeziYeterlilik Kurumu) tarafından onaylanması oldu (22.07.2015).

 

Gurur duyabileceğimiz birdiğer nokta da dünyada böyle bir sonuca ulaşan belki de ilk ülke oluşumuz.Başka ülkelerde bu sorunun nasıl çözüldüğünü incelemek üzere araştırmalarımdabenzer bir sonuca başka bir yerde rastlamadım. Güney Afrika’da benzer birdurum var (COMENSA), ancak bizimki kadar net değil. Avrupa’da temel ilkelerinve iyi uygulamaların belirlenmesi için uluslararası koçluk kurumlarının AvrupaBirliği’ne ortak başvuruları olmuş,ancak henüz net bir sonuç yok gördüğümüz kadarıyla. ABD ve Avrupa başta olmaküzere dünyada genellikle özel sektör yapıları var. Eğer ulaşamadığım başka birbilgi yoksa, sanırım bu konuda önde gidiyoruz, ne mutlu bize. 

 

 “Koçlukta MeslekiYeterlilik” Ne demek?

 

Koçlukta yeterlilik, birkişinin başarılı bir koçluk hizmeti sunabilmesi için sahip olması gerekenbilgi, beceri ve yetkinlikler ile bunları kanıtlamak için nasıl bir ölçme vedeğerlendirme sürecinden geçmesi gerektiğini belirleyen alt yapı demek.

 

Biraz daha açık anlatabilmekiçin yukarıdaki cümlede yer alan “koçluk” kelimesini “avukatlık” kelimesiile değiştirelim. Yanıt gayet net: En az 4 yıl süren hukuk eğitimini almasıgerekir. Peki yeterliliğini nasıl anlarız? Bunun yöntemi de belli: Şekli veiçeriği belirlenmiş bir dizi sınavdan geçerek hukuk diploması alacak. Ancak buda yetmez. Avukatlık stajını yaptıktan ve avukatların meslek odası olan“Baro”ya kaydolduktan sonra “Ben avukatım” diye ortayaçıkabilir ve mahkemelerde başkalarının haklarını savunabilir.

 

İşte koçluktaki meslekiyeterlilik de bunun gibi. MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) sitesindekitanımlama aynen şöyle:

 

Ulusal yeterlilikler ileuyumlu ölçme, değerlendirme ve belgelendirme faaliyetleri, MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) tarafındanyetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilir. Yapılansınavlar sonucu başarılı olan bireylere MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi verilir.(Kaynak: myk.gov.tr)

 

İki kavram: “Ulusal Meslekstandartları” ve “Ulusal Yeterlilikler” aynı şey mi?

 

UMS (Ulusal MeslekStandartları) denince yukarıdaki cümlenin ilk yarısı anlaşılır. Yani Bir işin kapsamı ve hangibilgi ve becerilere sahip olunması gerektiği”.

 

Cümlenin ikinci yarısı ise “Ulusalyeterlilikler” kavramına ait: Ulusal yeterlilik kriterleri, meslekstandartlarını temel alarak geliştirilir ve “Mesleki YeterlilikBelgesi” sahibi olmak isteyenlerin nasıl bir ölçme ve değerlendirmesürecine tabi tutulacağına, başarı ve belgelendirme şartlarına ilişkin unsurlarıiçerir.

 

 

Neden Ulusal Mesleki Yeterlilik?

 

Bu soruya yanıt aramak içinönce mesleğin gelişimine kısaca göz atalım.

 

Koçluk hayli genç bir meslekdalı. Bu deyim ilk kez 1830’da Oxford Üniversitesinde, öğrencileri sınavlarahazırlayan kişiler için kullanılmış; sporda ilk kullanımı ise 1861 tarihli. (Biz,bu sözcükle, önce basketboldaki teknik yönetici için kullanıldığındatanışmıştık). Bugünkü anlamında kullanılması ise 90’lı yıllarınortalarında başlıyor.



Koçlukta ilk çatıörgütü  EMCC (Avrupa Mentorluk ve Koçluk Konseyi) 1992doğumlu. ICF (Uluslararası Koçluk Federasyonu) 1995’te, AC(Koçluk Derneği-Londra) ise 2002’de  oluşturulmuş.Yani topu topu 20 küsür yıllık bir geçmişi var.

 

Koçluğun Türkiye’ye gelişi2000’li yıllarda. ICF Türkiye 2007’de ve EMCC Türkiye  2005 yılındaçalışmaya başlıyor. Yerli malı KPD (Koçluk Platformu Derneği) ise2009’da örgütlenmeye başlıyor ve resmen dernekleşmesi 2010’da tamamlanıyor.Diğer taraftan yabancı eğitim sistemlerinin kullanım hakkını alarak koç eğitenkurslar onlardan da önce, 2005-2006 yıllarında yaygınlaşıyor.

 

Mesleki deformasyon ise,tabii buna paralel olarak gelişiyor. Yeni bir kavram olan “koçluk”, medyaiçin de taze bir haber kaynağı. Akla gelebilecek her alanda, o alanda uzmanolduğunu iddia eden koç(!)lar kendilerine gazete sayfalarında ve TVkanallarında yer bulunca doğal olarak koçlukla ilgisi olmayan kim varsa –falcılar,medyumlar, müneccimler, hatta çöpçatanlar- bu bakir alana üşüşüyor,kendilerini “şu koçu”, “bu koçu” diye tanımlamaya başlıyorlar.

 

Bu durumun koçluğu ciddi birmeslek olarak tanıtmaya uğraşan profesyonel koçları etkilememesi tabii kiolanaksız. Kendilerini şarlatanlardan ayırt edebilmek için doğal olarakuluslararası koçluk kurumlarının akreditasyonunu öne çıkarıyorlar.  Adeta kimliklerinintamamlayıcı bir parçası olarak bu sıfatlarla nefes alıp veriyorlar. Bu daçoklukla meslek etiğine ters, hatta yasal suç olan “Haksız Rekabet”evaracak tanımlamalara kadar götürüyor onları: “Falanca kuruluşa akrediteolmayan koçlardan hizmet almayın” örneğinde olduğu gibi.

 

İşte “Ulusal MeslekiYeterlilik”  kavramı bu kaosa son verecek bir adım oldu.

 

Adım Adım "MeslekiBirliğe" Doğru

 

Başkanı olarak görevyaptığım dönemde Koçluk Platformu Derneği (KPD)’nin 2011 ve 2014 yıllarındadüzenlediği 1. ve 2. Koçluk Zirveleri önce bu dalda çalışan meslekkuruluşlarının etik rekabetin yanı sıra mesleki sorunlar için yanyana gelmesineönemli bir katkıda bulundu. Bundan sonrası daha kolay yürüdü. Gerek koçluğunmeslek olarak tescili, gerekse meslek standartları ve mesleki yeterliliğinbelirlenmesi, bu üç kurumun ortak çabalarıyla gerçekleşti.

 

 

Bundan Sonraki Adım:Belgelendirme Merkezleri

 

Ulusal yeterliliği onaylananmeslek uzmanları,  MYK tarafından yetkilendirilen ve TÜRKAK tarafındanonaylanan bağımsız belgelendirme merkezleri tarafından ölçme ve değerlendirmesüreçlerine tabi tutulacak.

 

Bu sınavlara girmek yasalolarak henüz zorunlu değil. Çünkü Türkiye’de koçluğun bir meslek odası yokveya koçluk görüşmelerini yapabilmek için yüksek lisans programları mevcutdeğil.

 

 

Sınav ve BelgelendirmeSüreci Nasıl İşleyecek?

 

Belgelendirme için gereklitüm işlemler MYK’nın gözetim ve denetimi altında, koçluk mesleğine ilişkinyetkilendirilmiş “Belgelendirme Merkezleri” tarafındanyürütülecek ve bu merkezlerin yapacağı ölçme ve değerlendirme sonucunda MYKYönetim Kurulu’nun onayı ile Mesleki Yeterlilik Belgeleri verilecek.

 

Bu belgeyi almak içingereken şartlar Koç (Seviye 6) Ulusal Yeterlilik dokümanında belirtiliyor.(Bk.Myk.gov.tr)

 

 “Yetkilendirilmiş Sınav veBelgelendirme Kuruluşu” nasıl olunabilir?

 

5544 sayılı MeslekiYeterlilik Kurumu Kanunu’na göre MYK tarafından sınav ve belgelendirmekonusunda yetkilendirilecek personel belgelendirme kuruluşlarının, TürkAkreditasyon Kurumu (TÜRKAK) veya Avrupa Akreditasyon Birliği ile çok taraflıtanıma anlaşması imzalamış diğer akreditasyon kuruluşları tarafından TS ENISO/IEC 17024 (Uygunluk Değerlendirmesi - Personel BelgelendirmesiYapan Kuruluşlar İçin Genel Şartlar) standardına uygun oluşturulmuşsistem dâhilinde akredite edilmiş olmaları gerekiyor.

 

Akreditasyon, sınav vebelgelendirme sisteminin oluşturulması, dokümantasyonu, uygulanmaya başlanmasıve ardından akreditasyon kuruluşu tarafından yerinde denetimleri içeren birsüreçtir.

 

Bu konuda Türk AkreditasyonKurumu’ndan (www.turkak.org.tr) detaylı bilgi edinmekmümkün. Yetkilendirmeye ilişkin diğer hususlar ise Mesleki Yeterlilik, Sınav veBelgelendirme Yönetmeliğiile belirlenmiş durumda.

(http://www.myk.gov.tr/index.php/tr/klavuz-ve-formlar/208-yetklendrlm-belgelendrme-kurululari-bavuru-formu-ve-der-belgeler)

 

 

Ya Uluslararası DüzeydeKıyaslanabilirlik?

 

 

MYK, Türk işgücününuluslararası alanda rekabet edebilir nitelik ve kaliteye sahip olmasınıamaçlıyor. Koçlukta yeterlilik belgelerinin, akreditasyon sistemi ile kalitegüvencesi altında ve uluslararası düzeyde yeterlilik çerçevelerine uyumluolmasını sağlıyor.

 

Bu konuda MYK şunlarısöylüyor:

 

MYK bu kapsamda AvrupaYeterlilikler Çerçevesiyle uyumlu Ulusal Yeterlilik Çerçevesiningeliştirilmesini sağlamakta; belgelendirme süreçlerinin kalite güvencesi iseMYK tarafından işletilen kalite güvence önlemlerine ek olarak TÜRKAK veyaAvrupa Akreditasyon Birliği bünyesindeki çok taraflı tanıma anlaşmasına tarafolan akreditasyon kuruluşları aracılığıyla sağlamaktadır.

 


Çağlar Çabuk

20 Ekim 2015